Lảm nhảm về chuyện viết lách và critical thinking

Chuyện bắt đầu ở môn Earth Conservation.

Đề tài tuần trước là tài nguyên nước. Cô giao một mớ bài đọc về nguyên lý hoạt động và cách sử dụng nguồn nước, đồng thời phân tích và phê phán việc tiêu thụ nước lọc đóng chai, bởi vì nước máy thật sự vừa rẻ vừa an toàn, chẳng qua các tập đoàn sản xuất nước uống lừa gạt người tiêu dùng rằng nước máy có độc để người ta phải mua nước đóng chai. Không ít nhãn hiệu nước đóng chai có hàm lượng arsenic (asen, gọi nôm na là thạch tín) còn cao hơn nước máy. Thế là trong phần bài tập, mọi người đua nhau viết bài luận chỉ trích hành vi tiêu thụ nước đóng chai.

Đề tài tuần sau về khai thác dầu khí. Qua phim tài liệu Gasland (được chỉ định phải xem) có thể thấy được nguồn nước đã bị nhiễm dầu một cách nghiêm trọng do hoạt động khai thác dầu khí của các tập đoàn lớn. Nước chảy ra từ trong vòi nước, hơ lửa gần, dòng nước bắt lửa và cháy phùn phụt! Người dân không thể dùng thứ nước này để ăn uống, chỉ đành mua nước đóng chai! Chính phủ biết những điều này nhưng vẫn bao che cho các tập đoàn lớn! Điều quan trọng, theo như phim tài liệu này, nguồn nước CÓ KHẢ NĂNG bị ô nhiễm chính là nguồn cung cấp nước máy cho các thành phố lớn đông dân như New York và Philadelphia (tp tôi sinh sống)!

Ơ, thì ra nguồn nước tự nhiên đúng là không an toàn thật. Vậy rốt cuộc thì việc tiêu thụ nước uống đóng chai có thực sự đáng lên án không? Quan điểm sau cùng đương nhiên là: có! Vì đây là môn học Bảo Tồn Trái Đất mà! Uống nước đóng chai thật sự có nhiều tác hại cho môi trường, đó là điều không thể bàn cãi. Tôi cũng hoàn toàn đồng ý với quan điểm này. Còn việc nguồn nước máy có thật sự an toàn như chính phủ công bố hay không: ấy còn tùy thuộc lòng tin của bạn đối với chính phủ!

Moral of the story: trong ngày ta tiếp nhận vô số nguồn thông tin khác nhau. Không nhắc tới tin đồn thất thiệt mà nhiều người vô tình hay hữu ý vẫn gieo rắc mỗi ngày. Cứ cho các thông tin ta tiếp nhận đều là sự thật, nhưng những sự thật này  đa số được kể lại dưới góc nhìn của người khác. Nếu là người đọc có kinh nghiệm, sẽ phân biệt được cái nào là sự thực, cái nào chỉ là quan điểm. Nhưng người đọc đôi khi vẫn bị dắt mũi bởi những tay viết chuyên nghiệp quá tài tình. Vì vậy, một kỹ năng rất cần thiết chính là critical thinking – tư duy phản biện. Trong số rất nhiều thông tin và thông điệp mà ta tiếp nhận mỗi ngày, dùng critical thinking của mình để phân biện đúng sai và từ đó đưa ra quan điểm thật sự của bản thân, đó mới là quan trọng nhất.

Critical thinking, nói thì dễ, nhưng để làm được thì không hề dễ! Nếu không thì đã không có nhiều cuốn sách và khóa học về critical thinking.

6d2737194bb0bf137d415de457120c52

Trong một bài viết (hay phim tài liệu, hay bài hùng biện…), đúng hay sai trên thực tế là không quan trọng. Quan trọng là, quan điểm và lý luận của tác giả có đủ mạnh mẽ để biện minh đúng sai hay không, sau đó dùng những số liệu vô tri vô giác để bẻ cong và chứng minh câu chuyện dưới góc nhìn của chúng ta!

Tôi thích viết lách và đã viết không ít trong suốt những năm qua, nhưng chỉ ở trình độ thấp và vui là chính. Tôi biết thế nào là một bài viết tốt, chỉ là chưa từng được đào tạo để biết làm thế nào viết được như thế. Đi học ở Mỹ, tôi nghĩ mình có thể tiếp cận được cơ hội này!

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s